Overdenking Overdenking
Op 17 februari is de 40-dagentijd begonnen. Het zijn de weken voorafgaand aan Pasen, in totaal 40 dagen, want de zondagen worden niet meegerekend. Elke zondag is het al een beetje Pasen. Mensen die in deze tijd vasten, doen dat daarom niet op deze zondagen. Het is een tijd van inkeer en bezinning. Het is een overgangsfase naar een nieuwe tijd, een nieuwe manier van leven. Het doet denken aan de 40-dagen dat Jezus in de woestijn verkeerde en de beproevingen van de duivel wist te weerstaan (Marcus 1: 12-15). Ook resoneert het verhaal van het volk Israël, dat 40 jaren door de woestijn trok op weg naar het beloofde land. Het is dan ook een tijd van overbrugging, van onderweg zijn.

Ook in onze tijd zijn we als samenleving bezig met het overbruggen, met een overgangsfase. De doorgang door de coronatijd bijvoorbeeld of de overgang naar een duurzame manier van leven met de aarde. De komende jaren komt het erop aan of we in staat zijn de opwarming van de aarde een halt toe te brengen. De 40- dagentijd is zo ook te bezien: in een oefening het met minder zaken te doen die schadelijk zijn voor het klimaat. Of meer doen om dat te compenseren. Zo beweegt de mens zich regelmatig door ‘wildernissen’ naar een nieuwe tijd.

In Bijbelse zin overbrugt Jezus de afgrond tussen God en de mensen. Die afgrond is in het verhaal van Genesis ontstaan, toen de mens (‘Adam’) ervoor koos God te wantrouwen in plaats van Hem te vertrouwen. Adam en Eva hadden het volledige paradijs voor zichzelf. Van slecht één boom mochten ze niet eten. Het wantrouwen van Adam bestond eruit, dat hij God door dit éne verbod zag als een god van wie niets mocht. Dat is een beeld van een god die mensen klein houdt, beperkingen oplegt, een boze en jaloerse god, die de mens zijn vrijheid wilde ontnemen. Theoloog Thomas Halik wijst erop dat sommige atheïsten eigenlijk niet de God van de Bijbel en het christelijk geloof afwijzen, maar deze karikatuur daarvan. Een afwijzing die terecht is. Wat ze daarbij echter ook doen is het kind met het badwater weggooien. Als er immers geen ander godsbeeld voorhanden is, dan ontneemt men zichzelf veel. Men laat zich in het denken sturen door iets wat God niet is.

Het verhaal van Jezus Christus is tegengesteld aan dat van Adam. Christus is juist de mens, die volledig vertrouwt. Die geen tegenstelling ervaart tussen God en mens. Jezus ervoer de eenheid met God dusdanig, dat hij in staat was zelfs met de dood voor ogen daarop te vertrouwen. De breuk van het wantrouwen van de mens naar God nam hij op zich. Hij liet het zich aandoen. Hij liet zich kruisigen, want niet-vertrouwen zou een bevestiging van die breuk betekenen. Daarmee overbrugde het kruis deze oer-zonde, de afstand tussen mens en God. Dat is in essentie het feest van Pasen. Het vertrouwen wordt bevestigd, de trouw beloond, de eenheid tussen mens en God hersteld en gevierd.

Dat deze komende weken ook voor u een tijd van inkeer mogen zijn. Welke overgang wordt er van u gevraagd? Welke ‘woestijn’ moet u doorkomen? Welke beproevingen weerstaan? Vaak is het aantrekkelijk om om de woestijn heen te willen lopen, er niet aan te willen, het te negeren of te verzwijgen. Het christelijke verhaal en deze eeuwenoude traditie kunnen u erbij helpen dit toch aan te gaan. Als u het vertrouwen heeft dat de liefdevolle God u omvat en omarmt en met u is, dan maakt dat die overgang makkelijker, lichter, beter aan te gaan en te volbrengen. Jezus ging u immers voor en in zijn spoor mag u volgen. Ik wens u een inspirerende 40-dagentijd toe.

Ds. Niels A. Gillebaard
terug